Mặc dù, Chính phủ đã đưa ra những thông điệp rất mạnh mẽ như sẽ cắt chức người đứng đầu DN chần chừ CPH tuy nhiên, kế hoạch CPH 432 DNNN năm 2014 – 2015 của Chính phủ vẫn chưa thể hoàn thành đúng tiến độ.

Lý do khách quan hay người đứng đầu DN sợ “mất ghế”

Đã có rất nhiều lý do đã được các lãnh đạo DNNN biện minh cho sự chậm chễ CPH của DN như thị trường chứng khoán đi xuống, không tìm được nhà đầu tư, lo ngại cắt giảm quá nhiều lao động… Tuy nhiêu, ông Đặng Quyết Tiến – Cục phó Cục Tài chính doanh nghiệp (Bộ Tài chính) khẳng định, nguyên nhân chính khiến tiến độ CPH các DNNN chậm trễ chưa quyết liệt là do người đứng đầu DN sợ mất ghế, mất quyền. Tiếp đến là nỗi lo bị phát giác những sai sót, yếu kém khi công khai thông tin DN trong quá trình CPH.

Theo ông Tiến, thiếu minh bạch thông tin là một nguyên nhân cơ bản khiến DN khó thu hút được nhà đầu tư tiềm năng. Các nhà đầu tư thường e ngại khi các thông tin liên quan đến hoạt động, đến tài chính DN không công khai, không trung thực.

Trong báo cáo nghiên cứu mới đây của Viện nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương đã chỉ ra, hiện chỉ có khoảng 8% DNNN cung cấp báo cáo tài chính trên Website của DN. Thực tế, việc triển khai CPH của DN một số Bộ đã chứng minh các lý do chần chừ CPH chỉ mang tính ngụy biện. Sự quyết liệt của người đứng đầu bộ ngành là yếu tố quyết định hàng đầu khi triển khai CPH.

Lo cả chất lượng

Rõ ràng, về mặt thời gian, kế hoạch CPH giai đoạn 2014 – 2015 của Chính phủ đề ra đã thực hiện chậm tiến độ, nhưng điều mà nhiều người lo ngại hơn cả là chất lượng DN sau cổ phần hóa.

Theo TS Nguyễn Đình Cung – Viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương, chất lượng CPH thời gian qua vẫn chưa đạt yêu cầu. Khi chuyển sang Cty cổ phần, nhiều DN đã có thay đổi nhất định về quản trị nhưng chưa phải là thay đổi căn bản. Và theo quan điểm của ông Cung, mục tiêu hàng đầu của CPH là phải đa sỡ hữu, phải tư nhân hóa – chưa đạt được.

Thực tế hiện nay, DNNN vẫn đang đầu tư và hoạt động trong hầu khắp các ngành, nghề của nền kinh tế. Phần lớn các DN đều kinh doanh vì lợi nhuận, hoạt động trong các ngành, nghề trực tiếp cạnh tranh với khu vực tư nhân, chỉ một số ít các DN là công ích, hoặc hoạt động trong lĩnh vực an ninh quốc phòng. Ông Cung cho rằng, mục đích, vai trò và sứ mệnh của DNNN trong nền kinh tế cũng chưa thật rõ ràng. Theo đó, DNNN vẫn được coi là lực lượng nòng cốt của kinh tế, như vậy là không phù hợp, thậm chí trái với yêu cầu cơ bản của thể chế kinh tế thị trường đầy đủ, hiện đại.

Tại buổi thảo luận ở tổ của kỳ họp Quốc hội mấy ngày vừa qua, Bộ trưởng KH&ĐT Bùi Quang Vinh đã đưa ra rất nhiều băn khoăn về tình hình phát triển của DN tư nhân. Theo Bộ trưởng Vinh, trong khi nước nào cũng cần nền tảng công nghiệp, nhất là cơ khí chế tạo, thì DN chúng ta còn rất yếu, quy mô nhỏ, đầu tư sản xuất ít, phần lớn làm dịch vụ, mua bán, ăn xổi, kinh doanh chộp giật. Nền tảng sản xuất chính ở Việt Nam như công nghiệp cơ khí, chế biến, chế tạo thì rất ít.

Còn theo Đại biểu Quốc hội Trần Hoàng Ngân – Đoàn ĐB TP HCM, thu hút nhà đầu tư nước ngoài bên cạnh những mặt được, chúng ta cần đề phòng nhiều rủi ro. Có những nhà đầu tư nước ngoài vào chỉ để lướt sóng, được giá là họ bán tháo cổ phần, họ cũng có thể thao túng làm giá gây khó khăn cho sản xuất trong nước như thức ăn cho gia súc, thủy sản thời gian vừa qua…

Vì vậy, muốn phát triển bền vững, chúng ta phải dựa vào chính những DN tư nhân trong nước. Theo ĐB Ngân, nỗi lo lớn nhất của DN tư nhân hiện nay là đầu tư đổi mới công nghệ để tăng năng suất lao động. Trong chiến lược phát triển DN những năm tới, nhà nước cần đặc biệt chú trọng vấn đề này. DN cần được tạo nhiều cơ chế chính sách hỗ trợ để đổi mới công nghệ. “Tại sao chúng ta có gói 30.000 tỷ để hỗ trợ thị trường bất động sản mà không có những gói tương tự cho đổi mới công nghệ cho DN” – ĐB Ngân băn khoăn.

Biên tập Vietnam Report

Nguồn Cafef